Adiyaman
+30°C
Adıyaman'ın 17 km kuzeyinde Taşgedik köyü sınırları içinde bulunur. Burada kaya mezarlar ve Güneş Tanrısı Helios ile Kommagene Kralı Antiochos'un tokalaşma kabartmaları vardır.
Haydaran Kaya Mezarları, Bulunduğu Yer : Adıyaman

 

Adıyaman Müzesi, 1982 yılında şuan ki modern görünümüne kavuşmuştur. Müzede, Osmanlı, Selçuklu, Bizans, Roma İmparatorluğu, Helenistik dönemlere ait eserler yer almaktadır.
Adıyaman Müzesi, Bulunduğu Yer : Adıyaman

 

Adıyaman'ın turizm bölgelerinden biri olan Yeni Kale, Kocahisar Köyü yakınında bulunup kolay bir ulaşıma sahiptir. İl merkezine 60 kilometre uzaklıkta olan kale, Kommagene'ler tarafından inşa edilmiştir. Memlükler tarafından ise restore edilmiştir. Kalenin içerisinde birçok kalıntı vardır. Cami, çarşı, zindan, güvercinlik ve su yolları kalıntıları kalenin parçalarını oluşturur. Kalede bulunan bir su yolu Arsemia Antik Kenti'ne kadar ulaşır. Adıyaman Yeni Kale, şehri gezerken ziyaret rotanıza mutlaka eklemeniz gereken bir noktadır. Şehrin tarihine ışık tutan Yeni Kale, günümüze kadar sağlam bir şekilde gelmeyi başarmıştır. Adıyaman'da bulunduğunuz günlere birçok gezi noktası dahil edebilirsiniz. Dini ziyaretler için Abuzer Gaffari Türbesi, tarihi ziyaretler için ise Karakuş Tümülüsü görmenizi önerdiğimiz yerlerdir.
Adıyaman Yeni Kale, Bulunduğu Yer : Adıyaman/Kahta

 

Adıyaman'ın Gerger ilçesinde, yüksek bir tepe üzerinde bulunan kale, Ortaçağ'dan günümüze kadar gelebilmiş sağlam yapılardan biridir.Hitit döneminde yapıldığı tahmin edilmektedir ve M.Ö. II. Yüzyılda Kommagenelerden olan Arsemes tarafından kurulduğu düşünülmektedir. Gerger Kalesi, aşağı kale ve yukarı kale olarak iki bölüme ayrılmaktadır. Kalenin içerisinde dükkanlar, su sarnıçları ve cami kalıntıları vardır. Bu yapıların Arap akınları sırasında inşa edildiği tahmin edilmektedir.Günümüze çok iyi bir durumda gelen Gerger Kalesi, Oymaklı Köyü'ne oldukça yakındır.
Gerger Kalesi, Bulunduğu Yer : Adıyaman/Gerger

 

Adıyaman'da bulunan Karakuş Tümülüsü, şehrin önemli gezi alanlarından biridir. Tümülüs Nemrut Dağı Milli Parkı'nın içinde bulunup, buradaki anıt Kommegene Kralı II. Mithridates'in annesi İsas adına dikilmiştir. Tümülüste bulunan anıt 21 metre uzunluğundadır. Yapılış tarihi hakkında kesin bir bilgi olmasa da M.Ö. I. yüzyılda yapıldığı tahmin edilmektedir. Adıyaman-Kahta girişinde bulunan Karakuş Tümülüsü, Nemrut Dağı Milli Parkı'nda keşfedebileceğiniz yerler arasındadır. Yıl içerisinde yerli ve yabancı turistin yoğun ilgisini gören milli park, tüm keşif noktalarıyla sizleri bekliyor. Adıyaman seyahatinizde bolca vaktiniz olursa; Eskisaray Camii'ni, Pirin Antik Kenti'ni ve Arsemia Antik Kenti'ni de ziyaret etmenizi öneririz.
Karakuş Tümülüsü, Bulunduğu Yer : Adıyaman/Kahta

 

Adıyaman'ın Kahta ilçesine bulunan Arsemia Antik Kenti, kendi döneminde krallığın yazlık başkenti ve idare merkezi olma özelliği taşımaktaydı. İl merkezine 63 kilometre uzaklıkta olan antik kent, M.Ö ll. yüzyılda Kommagene'lerin atası olan Arsemia tarafından kurulmuştur. Değişik ve güzel kalıntılara sahip olmakla birlikte bu antik kent, Anadolu'nun bilinen en büyük Grekçe yazıtı bulunmaktadır. Tepe üzerinde konumlanmış olan Mithridathes Callinichos'un mezar tapınağı ile sarayını görmek de mümkün. Çok sayıda heykel, bir kraliçe ve Antiochos başı da önemli kalıntılar arasındadır. Köklü bir tarihe sahip olan Arsemia Antik Kenti, görülmeye değer eserleriyle ziyaretçilerini bekliyor.
Arsemia Antik Kenti, Bulunduğu Yer : Adıyaman/Kahta

 

Kral I. Antiochos kitabelerinde söz edildiğine göre, Arsameia İ.Ö. 2. Yüzyılın başlarında Kommagene'lerin atası Arsemez tarafından Kahta çayının doğusunda Eski Kahta kalesinin karşısında kurulmuş Krallığın yazlık başkenti ve idare merkezidir. Güneydeki tören yolunda Mitras'ın kabartma steli, ayin platformu üzerinde Antiochos-Herakles tokalaşma steli ve bunun önünde Anadolu'nun bilinen en büyük Grekçe yazıtı, yazıtın bulunduğu yerden başlayan 158 m. derine inen bir tünel ile yazıtın batısında benzer bir kaya dehlizi bulunmaktadır. Tepe üzerindeki platformda Mithridathes Callinichos'un mezar tapınağı ve sarayı yer almaktadır. Arsameia ören yeri, Adıyaman'a 60 km. uzaklıktadır.
Arsemia Ören Yeri, Bulunduğu Yer : Adıyaman/Kahta

 

Adıyaman'ın Kahta ilçesi sınırlarında bulunan Kommagene Uygarlığı eserlerinin bulunduğu 2150 mt yükseklikteki milli park. Araştırmalar sonucu eserleri Kommagene Kralı I. Antiochos'un yaptırdığı ortaya çıkmıştır. Yüksekliği on metreyi bulan büyüleyici heykelleri, metrelerce uzunluktaki kitabeleriyle, Nemrut UNESCO Dünya Kültür Mirasında yer almaktadır. Dünyadaki en güzel gün doğumu ve batımının buradan izlendiği söylenmektedir. Kommagene Uygarlığı'nın Roma İmparatorluğuyla MS 72'de yaptıkları ve kaybettikleri savaştan sonra bağımsızlıkları sona ermiştir.
Nemrut Dağı Milli Parkı, Bulunduğu Yer : Adıyaman/Kahta

 

Adıyaman-Şanlıurfa karayolunun 1. kilometresinde bulunan Turuş Kaya Mezarları, şehrin pek bilinmeyen, fakat önemli bir yere sahip olan tarih değerleri arasında yerini almıştır. Çok fazla tanıtımının yapılamamış olmasından dolayı sadece yöre halkı ve küçük bir kesim tarafından bilinen kaya mezarları il merkezine yaklaşık 40 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Roma dönemiyle tarihlendirilen mezarlar, kayalara oyulmuş olup, kapı girişlerinde ve duvarlarında çeşitli kabartmalar ve figürler görülmektedir.
Turuş Kaya Mezarları, Bulunduğu Yer : Adıyaman/Turuş

 

Adıyaman İli Kahta ile Sincik ilçeleri arasında yer alan Cendere Çayı (Cabinas) üzerine kurulmuştur. Biri ana ve diğeri tahliye olmak üzere iki kemerden oluşur. Bugün hala kullanılan köprü Roma İmparatoru Septimius Severus zamanında Samsat’ta karargah kuran XVI.Lejyon tarafından yaptırılmıştır.Köprü üzerinde yer alan sütunlardan biri İmparator Septimius Severus’a, biri karısı julia Domna’ya ve diğeri oğulları Caracalla’ya adanmıştır. Geta adına dikilen sütun kendisini öldüren kardeşi Caracalla tarafından kaldırılmıştır. Köprü anıtsal Roma mimarisinin muhteşem bir örneğidir.
Cendere Köprüsü, Bulunduğu Yer : Adıyaman/Kahta

 

Antik Kent, Kaya Mezarları ve Mağaralar

Perre Antik Kenti Ve Kaya Mezarları
Adıyaman Merkez Örenli ( Pirin ) mahallesindedir. Kommagene Krallığının beş büyük antik kentinden birisidir. Başkent Samosata ile Melitene (Malatya ) arasında yer alan bir uğrak yeridir. Antik Roma kaynaklarında suyunun güzelliğinden bahsedilmekte olup, kervanlar, yolcular ve ordular tarafından dinlenme yeri olarak kullanıldığı anlatılmaktadır. Bahsedilen suyun aktığı Roma Çeşmesi halen kullanılmaktadır. Bizans döneminde de önemini korumuştur.Bu antik kent’in Niceaia İznik’te toplanan İncil Konsil’ine temsilci göndermesi aynı zamanda dini bir merkez olduğunu da göstermektedir. Antik kentte en dikkat çeken kalıntılar Örenli mahallesi girişinde yer alan Kaya Mezarlarıdır. Kayalıklar içine oyularak yapılmış oda mezarlar harika bir görünüm oluşturmaktadır.

Haydaran Kaya Mezarları
Adıyaman’ın 17 km kuzeyinde Taşgedik köyü sınırları içinde yer alır. Burada kaya mezarlar ve Güneş Tanrısı Helios ile Kral Antiochos’un tokalaşma kabartmaları vardır.
Turuş Kaya Mezarları
Adıyaman il merkezine 40 km. uzaklıkta ve Adıyaman-Şanlıurfa karayolunun 1 km. batısında yer alan Turuş Kaya Mezarları Roma Dönemine aittir. Mezarlar zeminden aşağıya doğru ana kaya oyularak yapıldığından mezarların girişine aşağıya doğru inen 10-13 basamaktan sonra ulaşılır. Bazı Kaya mezarlarının duvar ve kapı girişlerinde çeşitli figürler ve kabartmalar bulunmaktadır.

Dolmenler: Dikilitaşın kuzeyindeki kayalık alanlarda, Aşağı Hozişi köyü yakınlarında Dolmen tipi mezarlar bulunmaktadır. Sala benzeyen iki büyük kayanın birbirine çatılması ile yapılan bu mezarların Taş Devri insanlarından kaldığı tahmin edilmektedir.

Zey Mağaraları
Adıyaman’a 7 km. mesafede, Zey Köyü yakınında, erken dönem hristiyanların yaşadığı yerleşim birimleri bulunmaktadır. Köyde ayrıca Şeyh Abdurrahman Erzincani’ye ait bir türbe ve cami yer almaktadır.

Gümüşkaya Mağaraları
Adıyaman ilinin 40 km. güneybatısında Göksu nehri kenarında aynı adla anılan köyün batısında kayalardan oyma tünel şeklinde birbirleri ile bağlantılı çok sayıda mağaralar yer almaktadır. Tarihte konut olarak kullanılan bu mağaraların İ.Ö. 150 yılında yapıldığı tahmin edilmektedir. Balkonlara, bölmeli odalara ve kuyulara sahip bu mağaralara sadece bir insanın geçebileceği dar bir yolla ulaşılmaktadır.

Palanlı Mağarası
Adıyaman’ın 10 km. kuzeyinde Adıyaman – Çelikhan – Malatya karayolunun üzerinde Palanlı köyü sınırları içerisindedir. M.Ö. 40.000 yıllarında kullanılmış doğal bir mağaradır. Duvarında bulunan ve halen fark edilebilen geyik figürü yalın kontur çizgilerle oluşturulmuştur. Mağara arkeolojik alanı olarak tescillidir. Mağaranın yer aldığı derin vadi ise ender bulunur bir doğa parçası olup, sık bir vejetasyona sahiptir.

Derik Kutsal Alanı ( Hereoon )
Sincik İlçesi yolu üzerindeki Datgeli köyündedir. Bu alanın İ.S. 70’lerde Romalılar tarafından inşa edildiği ve 300’lü yıllarda kullanıldığı tahmin edilmektedir. Alanda, Kommagene döneminde inşa edilen Temenos kalıntıları bulunmaktadır.

Sofraz Tümülüs Mezarları
İl merkezine 45 km. Besni ilçesine 15 km. uzaklıkta, Üçgöz (Sofraz) Beldesindedir. 15 m. Yüksekliğinde olan mezarın üzeri kırma taş ve molozla örtülüdür.

Dikilitaş (Sesönk)
Besni ilçesinin 33 km. güneydoğusunda, Kızıldağ üzerinde Kommagene Kralı II. Mithridates tarafından inşa edilen anıt mezar, herbiri yaklaşık 10 metre yükseklikte üç çift sütunla çevrelenmiştir. Sütunları üzerinde kadın, erkek ve aslan kabartmaları bulunmaktadır.

Karadağ Tümülüsü
Adıyaman’a 5 km mesafede, Karadağ eteğindedir. 2 bölümden oluşan bir kaya mezar bulunur. Ayrıca buradan şehir ve baraj göl manzarası da izlenebilir.

Beştepeler
İlimize 25 km mesafede Ilıcaklı Köyü sınırları içinde yer alır. Yığma taşlardan yapılmış olup 6 adet mezar bulunmaktadır.

Malpınarı (Kaya Anıtı)
Adıyaman’a yaklaşık 35 km. uzaklıkta Malpınar mezrasında doğal kaya üzerine oyulmuş Hiyeroglif bir kitabe ve kayalara yapılmış yerleşim birimleri geç Hitit dönemine aittir.

Perre Antik Kent, Kaya Mezarları ve Mağaralar, Bulunduğu Yer : Adıyaman

 

Türbeler

Abuzer Gaffari Türbesi :
Adıyaman’ın 5 km doğusunda ziyaret köyündedir. Kapısındaki yazıt H. 1136 tarihlidir. Türbe Bağdat seferi dönüşünde IV. Murat ‘ın emriyle yaptırılmıştır.

Mahmut El-Ensari Türbesi :
Adıyaman’ın 7 km doğusunda Ali dağı üzerindedir. Türbe duvarında H. 1126 tarihli bir onarım kitabesi bulunmaktadır.

Şeyh Abdurrahmani Erzincani Türbesi :
Adıyaman’ın 7 km kuzeyinde Zey (İndere) köyündedir. Türbenin içinde aslen Erzincanlı olup sonra Adıyaman’a yerleşen Şeyh Abdurrahman-i Erzincani ile eşi ve kızının sandukası bulunmaktadır.

Zeynel Abidin Türbesi :
Adıyaman’ın 15 km doğusunda bulunan türbenin Hz. Ali’nin torunu Zeynel Abidin’e ait olduğu sanılmaktadır.

Hacı Yusuf Türbesi :
Türbe, Kahta İlçesi Sarıdana köyünde olup, 1260 tarihinde vefat ettiği belirtilmektedir.etmiştir.

Sahabe Safvan Bin Muattal Türbesi :
Samsat İlçesinin 8 Km kuzeyinde Taşkuyu Köyü yakınındadır. Kayıtlarda Yermük savaşına katıldığı, Samsat’a kadar geldiği ve şehit düştüğü; Safvan Bin Muattal’ ın sahabe olduğu da belirtilmektedir. Sahabe Der tarafından çevre düzenlenmesi yapılan türbenin KİPTAŞ tarafından da yeniden projelendirilmesi ve çevre düzenlenmesi için çalışmalar başlatılmıştır.

Hacı Abuzer Baba Türbesi :
Varlık Mahallesinde bulunan türbe Adıyaman halkı tarafından büyük bir rağbetle ziyaret edilmektedir.

Türbeler, Bulunduğu Yer : Adıyaman

 

Camiler Ve Kiliseler

Ulu Camii

Adıyaman’ın şehir merkezinde bulunmaktadır. Dulkadiroğulları Beyliği zamanında yapılan camii daha sonraları birçok kez onarım görmüştür. Caminin bu günkü şekliyle 1863 tarihinde yaptırıldığını bildiren bir kitabe, minare kaidesinin doğuya bakan üst yüzeyinde bulunmaktadır. Aynı yerde altta kemer içinde bulunan bir başka kitabede caminin 1902 yılında tamir gördüğü anlaşılmaktadır.

Çarşı Camii

İl merkezinde bulunmaktadır. Vakfiyesinde belirtildiğine göre Hacı Abdulgani tarafından 1550 yılında yaptırılmıştır. Dikdörtgen planlı caminin payandalarla desteklenen duvarları kesme taştan yapılmıştır.

Eskisaray Camii

İlimiz merkez Eskisaray mahallesinde bulunan Eski Saray Camii Hicri 1148’de İbrahim Paşa tarafından yaptırılmıştır. Cami bir çok defa onarım görmüştür. Son onarımda camii kuzeye doğru genişletilmiştir.

Kab Camii

Mahalleye kendi adını veren Kab Camii kitabesine göre Hicri 1182 (1768) yılında yapıldıktan sonra Hicri 1342 (1923) Hacı Mehmet Ali tarafından yeniden yaptırılmıştır. 2010 yılında Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından aslına uygun tadilat yapılmıştır.

Yenipınar Camii

Adıyaman Merkez Yenipınar mahallesinde bulunmaktadır. Minare kaidesinde yer alan kitabeye göre Hicri 1133 (1720) senesinde Hacı Mahmut adında birisi tarafından yaptırılmıştır.

St. Petrus ve St Pavlus Kilisesi

Adıyaman Merkez Mara Mahallesindedir. 1905 tarihli kitabesinde Kilisenin onarıldığı ve ancak bu kilisenin daha önce var olduğu bilinmektedir. St.Pavlus ismiyle anılan bir Süryani Kilisesi olup tescilli bir yapıdır. Süryani cemaati tarafından ibadet için kullanılmaktadır. 2010 yılında Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından aslına uygun lilise ve müştemilatı restorasyon yapılmıştır.

 

Besni İlçesindeki Camiler Ve Külliye

Ulu Cami

Camii üzerindeki kitabeye göre 17.yy’da yaptırılmış olan Ulu Camii, buradaki diğer camilerde olduğu gibi muntazam bir plana sahip değildir.

Külhanönü Camii

Cami 2009 yılında yapılan kazılar sonucu caminin eski planları (Beş plan evresi) geçirdiği oraya çıkarılmıştır. Ne zaman ve kim tarafından yapıldığına dair herhangi bir kitabe bulunamamıştır. Fakat camide kullanılmış olan yapı malzemesi ve mimarisi itibariyle, klasik Osmanlı yapılarını andırmaktadır.

Toktamış Camii

Bugünkü Besni ilçenin güneyinde olup, tamamen terkedilmiş bir harabe durumundadır Caminin kim tarafından yapıldığı bilinmemektedir. Fakat 17.yy sonlarına doğru yapıldığı sanılmaktadır.

Çarşı Camii

Eski Besni’nin en merkezi yerinde yer alan Çarşı camii adı ile anılır. Bazı kimselere göre camii, Hacı Arslan isminde birisi tarafından yaptırılmıştır. Fakat üzerindeki kitabede Kalaunoğlu Mehmet Nasır ismi geçmektedir. Bunun Mısır Kölemen sultanlarından Kalaun ile ne derece ilişkili olduğu bilinmemektedir. Mahalli geleneğe uygun olarak yapılmış olan camiinin muntazam bir planı bulunmaktadır.

Bekir Bey Külliyesi

Bugün yalnızca izleri kalan bu külliye tarihi kesin olarak bilinmeyen bir zamanda, Bekir Bey adında bir Memluk Sultanı buraya cami, medrese, ve hamamdan oluşan bir KÜLLİYE yaptırır. Bunları yaşatmak için bir de vakıf kurar. Bugün bu KÜLLİYE’ içinde bulunan Ulu Camii ve Bekir Bey hamamında restorasyona yönelik kazı çalışması yapılmıştır.Küllüyeden günümüze Ulu Camiine ait minare ve bir de hamam kalmıştır.

Camiler ve Kiliseler, Bulunduğu Yer : Adıyaman